90. rocznicę Zaślubin Polski z morzem w Sejmie i w Senacie RP
Organizatorzy wystawy to pasjonaci historii,kolekcjonerzy, założyciele fundacji działający w LMiR w całym kraju, mający kontakty zagraniczne miedzy innymi z Ligą Morską w USA. Na hasło Pana Prezesa, by nie tylko w słowach i w wierze „że kiedyś po latach – gdy ścichną te fale, które nas w wirów porwały odmęty, kiedy wam powiadać będą dzieje nasze” od Gdyni, Kołobrzegu, Szczecina poprzez Puck, Trójmiasto, Ulanów, Nieszawę, Łódź, okręg Mazowiecki, Żyrardów, Warszawę, Czechowice po Bielsko-Białą i Nakło, zwieźliśmy do Parlamentarzystów i zwiedzających Sejm RP z całego kraju zbiory poświęcone historii Zaślubin Polski z morzem. Honorowy Patronat nad wystawą, którą przygotował Urząd Morski w Gdyni oraz LMiR, objął Marszałek Sejmu RP Bronisław Komorowski. Działaniami na terenie Sejmu RP kierował poseł VI kadencji Sejmu RP Kazimierz Plocke – Sekretarz Stanu Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Ideą wystawy stała się przesłanka, by zwrócić w Parlamencie uwagę, w jaki sposób po odzyskaniu niepodległości starano się budować w polskim społeczeństwie poczucie tożsamości z morzem. Na planszach wystawienniczych, na płótnie banerowym przedstawiono fragment wystawy „Gdynia” – użyczony z Muzeum Miasta Gdyni. W szklanych gablotach oraz na sztalugach zamieszczono repliki odznaczeń hallerczyków, wojsk biorących udział w walkach o polskie granice. Autentyczne nakrycia głowy – maciejówka legionowa 2. Pułku, druga odmiana hełmu błękitnej armii z emblematem orła w owalu noszonego przez pozostałe formacje (oprócz strzelców) oraz czapka 2.Pułku Szwoleżerów z lat 1918-1921 to zbiory wypożyczone od kolekcjonerów Henryka Karpińskiego i Ireneusza Dojasa. Na wystawie szczególnie zaciekawił Pana Marszałka PR Bronisława Komorowskiego Kaszkiet Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Zwiedzających zaskakiwał fakt, że większość zaprezentowanych eksponatów w postaci dokumentów, zdjęć i odznaczeń zamieszczonych na planszach i gablotach to były oryginały, często pamiątki konkretnych osób. Były one darem rodzin, znajomych – przekazanych w celu krzewienia patriotycznego ducha, szczególnie wśród młodego pokolenia Polaków. Wartością tych tygodniowych prezentacji był fakt, że po wystawie oprowadzali wycieczki młodzieży z całego kraju historycy i kolekcjonerzy, których rodziny zaznaczyły swój wkład w odzyskanie niepodległości po 123 latach zaborów – Pan Henryk Karpiński, pan Bogumił Filipek.
Zgromadzone elementy heraldyki, numizmatyczne zbiory, liczne ordery przekonywały Posłów i Senatorów VI Kadencji RP o morskiej potędze Polski: od podniosłych uroczystości…, „gdy przy dźwiękach hymnu narodowego i salw armatnich, chorążowie pocztów sztandarowych zanurzyli sztandary w wodzie morskiej na znak zaślubin”, aż do chwili obecnej, gdy 10. lutego 2010 roku Prezydent RP Lech Kaczyński odbierał z rąk Prezesa LMiR w Pucku akt objęcia Honorowym Protektoratem działań LMiR „In Mare Vita Nostra”, a w 2009 r. symboliczny Pierścień Hallera dla potwierdzenia faktu, iż „zaślubiony został na znak rzeczywistego i wieczystego naszego panowania”.
Wystawę otworzył Marszałek Sejmu RP Pan Bronisław Komorowski, który zwrócił uwagę, że Liga Morska i Rzeczna, która w trudnych latach trzydziestych edukowała i ułatwiała poznawanie morza młodzieży z Polski Centralnej, zawsze stała na straży transformacji gospodarki morskiej. Przywołał też nazwiska budowniczych potęgi morskiej, jak Eugeniusz Kwiatkowski oraz hasło Stanisława Staszica jako zawołanie dla wszystkich Polaków: „Trzymajmy się morza”. Szczególnie w chwili obecnej jest czas i pora, by hasło to wcielić w działania także Unii Europejskiej, która sprzyja rozwojowi polityki morskiej krajów członkowskich. W otwarciu wystawy obok wielu znamienitych Posłów i Senatorów Sejmu i Senatu RP wzięli udział: Pani Anna Wypych – Namiotko Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Pan Kazimierz Plocke Sekretarz Stanu Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Urząd Morski w Gdyni w imieniu Dyrektora A. Królikowskiego, biorącego udział w Walnym Zjeździe Delegatów LMiR i Zarządu Głównego LMiR w Pucku, reprezentował Pan Jan Młotkowski Zastępca Dyrektora pionu oznakowania nawigacyjnego.
Podczas otwarcia niżej podpisana przybliżyła zebranym Parlamentarzystom misję wystawy. Przypomniała, że już wybrany 22. grudnia 1922 r. Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej Stanisław Wojciechowski powiedział: „Trzeba, aby cały naród zrozumiał, jakie znaczenie ma wolny dostęp do morza, zagwarantowany pełnym posiadaniem jego wybrzeża. Z tego wybrzeża musimy zrobić przestronną bramę do swobodnego komunikowania się z całym światem”. Dziękując Panu Marszałkowi Sejmu RP Bronisławowi Komorowskiemu za przychylność dla organizacji wystawy „Powrót Polski nad Bałtyk” przypomniała zebranym, że Pan Marszałek przewodniczył LMiR i jej działaniom przez 17. lat. Dziś spotykają się w Sejmie RP Przeszłość z Teraźniejszością.
W imieniu obecnego Prezesa LMiR Andrzeja Królikowskiego, Barbara Latocha przekazała przesłanie Eugeniusza Kwiatkowskiego – w latach 1926–1930 ministra przemysłu i handlu, w latach 1935–1939 wicepremiera, ministra skarbu – zawarte w Informatorze Wystawy okolicznościowej na ręce Pana Marszałka kontynuowane przez LMiR ” Chcemy trzymać się morza! Jest to potrzeba całego państwa i całego społeczeństwa. Ten wielki poemat krystalizujący się obok Gdyni, a mający się stopniowo rozszerzać coraz dalej, na całe polskie wybrzeże, jest poematem pracy pokojowej, gospodarczej, budującej nowe fundamenty naszego postępu na drodze cywilizacji” (…) B. Latocha zaznaczyła też na zakończenie, iż przywołane słowa Prezydentów, premierów, wiceministrów, pisarzy nabierają w Sejmie RP w 90. rocznicę Zaślubin Polski z morzem i powrotu nad Bałtyk szczególnie doniosłego znaczenia.
W dalszej części został przywołany wyjątkowy fenomen Gdyni – miasta Symbolu polskiej niepodległości, które powstało z „morza i marzeń” wielu pokoleń doświadczonych zaborczą niewolą rozdartego Państwa Polskiego. Wizje portu i miasta inżyniera Tadeusza Wendy oraz wizje nowoczesnej silnej polskiej gospodarki Eugeniusza Kwiatkowskiego, której kluczem była Gdynia ucieleśniły się na pięknych planszach przedstawionych pod hasłami „Gdynia – wieś; Gdynia – miasto; Edukacja morska; Budowa portu; Marynarka Wojenna – eksponowanych na „Wystawie” przez Muzeum Miasta Gdyni dzięki ogromnej życzliwości Pani Dyrektor Dagmary Płaza – Opackiej.
Ważne dla Gdyni daty:
– Rok 1920 – odzyskanie dostępu do morza, na skutek usilnych zabiegów polskich negocjatorów Traktatu Wersalskiego: Ignacego Paderewskiego, Romana Dmowskiego
i Władysława Grabskiego. Fakt, iż po uroczystych zaślubinach Polski z Morzem w Pucku przez gen. Józefa Hallera oddziały 2 Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich przybyły do Gdyni
i były podejmowane w Kolibkach przez ich właściciela konsula Witolda Kukowskiego.
– Rok 1922 – ustawa Sejmu RP o budowie portu gdyńskiego.
– Rok 1926 – nadanie praw miejskich Gdyni (zostały one zawarte w przygotowanym przez Małgorzatę Medycką i Elżbietę Kubiak – Gęsior z Kolegium Miejskiego CKU Informatorze Wystawy).
Dziś stwierdzić można, że Liga Morska i Rzeczna dokonała „Zajazdu” na Sejm RP. Wystawa otwarta w dniu 9 lutego zaistniała równolegle z podjętą tego samego dnia Uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie 90. rocznicy zaślubin Polski z morzem.
„Sejm RP pragnąc uczcić historyczne wydarzenie, jakim były zaślubiny Polski z morzem (…) podjął uchwałę (…) Dzisiaj Polska, niepodległa i silna z szerokim dostępem do Bałtyku, świętuje 90. rocznicę tego ważnego wydarzenia ku czci bohaterów, którzy polegli na morzach i oceanach za Polskę. Społeczeństwo co roku upamiętnia to wydarzenie, przyczyniając się do krzewienia i pielęgnowania tradycji. (…) Sejm RP stwierdza, że uczestnicy tamtych wydarzeń, bohaterowie, pracownicy morza dobrze zasłużyli się Ojczyźnie.”
25. lutego 2010 roku w kuluarach Senatu RP odbędzie się konferencja „90. lecie Powrotu Polski nad Bałtyk – Morze Bałtyckie szansą rozwoju Polski”. Jej organizatorzy pragną w ten sposób przypomnieć historię polskiej polityki morskiej, a także Ligi Morskiej i Rzecznej, działającej na rzecz polskiej gospodarki morskiej. Oto program konferencji.
Barbara Latocha
Zarząd Główny Ligi Morskiej i Rzecznej
Przewodnicząca Oddziału Gdyńskiego LMiR