Opinia do projektu „Narodowej Strategii Gospodarowania Wodami 2030”
Doskonałym przykładem jest podległość Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej pod Ministerstwo Środowiska oraz Departamentu Żeglugi Śródlądowej pod Ministra Infrastruktury.
Od czasu zlikwidowania Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej w latach siedemdziesiątych, gospodarka wodna, żegluga śródlądowa straciły właściwą rangę w gospodarce kraju.
Brak należytego wsparcia finansowego na modernizację i rozwój niezbędnej infrastruktury hydrotechnicznej oraz dróg wodnych, spowodowało ze Polska należy do najbardziej zacofanych krajów w Europie w zakresie żeglugi śródlądowej, turystyki wodnej, poziomu energetyki wodnej, dekapitalizacji infrastruktury hydrotechnicznej i powodziowej.
Funkcjonujący od 2 lat Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej bez należytego wsparcia organizacyjnego i finansowego nie jest w stanie zmienić tej sytuacji.
Dobrym przykładem tej sytuacji jest treść projektu „Narodowej Strategii Gospodarowania Wodami 2030” napisanej na potrzeby Ministra Środowiska, a nie gospodarki wodnej, żeglugi śródlądowej i innych segmentów związanych z rozwojem gospodarczym kraju w oparciu o walory rzek, jezior i Morza Bałtyckiego.
Uważamy, że projekt „Narodowej Strategii Gospodarowania Wodami 2030” (z uwzględnieniem etapu 2015) należy odrzucić w całości, albo dokonać zasadniczych zmian w zakresie:
– podniesienia rangi gospodarki wodnej w polityce gospodarczej Polski
– wyznaczenia ambitnych celów zmiany organizacji i zarządzania gospodarką wodną i jej wszystkimi sektorami,
– wyznaczenia celów i zadań do wykonania na najbliższe lata oraz na dalsze, np. 2030 – 2040, aby odrobić wieloletnie zaległości oraz realizować dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej,
– określenia poziomu nakładów na realizację zadań oraz racjonalnego harmonogramu czasowego, który będzie potwierdzał potrzebę likwidacji opóźnień i rozwoju,
– określenia zagrożeń związanych z realizacją poszczególnych celów oraz zadań i przedstawienia sposobów złagodzenia skutków niezrealizowania celów, zadań w wyznaczonym czasie.
Uzasadnienie:
1. Projekt „Narodowej Strategii Gospodarowania Wodami 2030” (z uwzględnieniem etapu 2015), w skrócie „NSGW-2030” nie przedstawia racjonalnego uzasadnienia proponowanych zmian organizacyjnych polegających na odebraniu Regionalnym Zarządom Gospodarki Wodnej infrastruktury hydrotechnicznej oraz związanego z tym majątku i przekazania marszałkom województw.
Przecież największe doświadczenie i wiedza dotycząca stanu technicznego infrastruktury hydrotechnicznej oraz potrzeb znajduje się w Regionalnych Zarządach Gospodarki Wodnej.
Proponowane zmiany organizacyjne oraz nadzorcze spowodują totalny bałagan i chaos jeszcze większy niż panował po likwidacji Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej oraz systemu organizacyjnego w zakresie ochrony przeciwpowodziowej.
Gospodarka wodna jest zbyt ważnym działem gospodarki narodowej, aby przeprowadzać niepewne eksperymenty organizacyjne mające skutki nie tylko gospodarcze ale i społeczne.
2. Autorzy projektu „NSGW – 2030” sformułowali zadania do realizacji pod kątem zatrudnienia wielu grup eksperckich, które będą oceniać poszczególne problemy aż do 2030 roku i określać zadania do realizacji.
Przecież w Regionalnych Zarządach Gospodarki Wodnej i Urzędach Żeglugi Śródlądowej, instytucjach energetycznych, żeglugowych, Wojewódzkich Zarządach Melioracji i Urządzeń Wodnych i innych, od wielu lat są przygotowane i udokumentowane potrzeby inwestycyjne doraźne i wieloletnie.
Zaproponowana przez Zespół formuła jest nieracjonalna, nieczytelna, niewłaściwa do tak ważnego dokumentu jakim jest „NSGW – 2030”.
3. Projekt „NSGW – 2030” nie uwzględnia programu odbudowy i rozwoju śródlądowych dróg wodnych w celu rozwoju żeglugi turystycznej, pasażerskiej oraz towarowej w takim stylu, jak funkcjonuje w krajach Unii Europejskiej oraz sąsiadujących na wschodzie Polski.
W 2008 roku Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej wydał Plan Dróg Wodnych Śródlądowych w Polsce. Autorzy projektu „NSGW – 2030” powinni włączyć ten dokument do swojego opracowania.
4. Nie uwzględniono programu rozwoju energetyki wodnej, mimo zobowiązań jakie podjęła Polska aby 7,5% energii elektrycznej było pozyskiwane z odnawialnych źródeł energii.
Elektrownie wodne powinny należeć do branży gospodarki wodnej w celu zasilania finansowego jej potrzeb.
5. Autorzy projektu „NSGW – 2030” nie uwzględnili potrzeb w zakresie rozwoju turystyki i rekreacji wodnej oraz potrzeb w zakresie wykorzystania wód mineralnych i geotermicznych dla gospodarki polskiej. W ostatnich latach powstało wiele inicjatyw samorządowych dotyczących wykorzystania rzek dla rozwoju turystyki i rekreacji, należy te inicjatywy uwzględnić.
6. W tekście projektu „NSGW – 2030” brak jest zapisów w sprawie opracowania i wdrożenia Programu dla Wisły i jej dorzecza na okres 20 lat.
Potrzeba przygotowania Programu jest postulowana przez samorządy miast i gmin nadwiślańskich od dwudziestu lat. Przy Prezesie KZGW działa nawet Zespół Doradczy d.s. Programu dla Wisły.
7. Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej nie zajmuje się edukacją społeczeństwa o zadaniach i funkcjonowaniu gospodarki wodnej, zagrożeniach jakie mogą występować w przypadku braku odpowiednich działań i zachowań. Brak jest działań w celu przygotowania kadr do zarządzania gospodarką wodną, ze względu na brak właściwej polityki w szkolnictwie wyższym oraz średnim. Żadna uczelnia w Polsce nie posiada Wydziału Gospodarki Wodnej. Ciśnie się pytanie: Dlaczego? Projekt „NSGW – 2030” nie zajmuje się tematem edukacji w zakresie pilnego rozwiązania problemu.
8. Autorzy projektu „NSGW – 2030” do zadań inwestycyjnych, które powinne być rozpoczęte jak najszybciej, nie uwzględnili budowy stopnia wodnego w Nieszawie lub Ciechocinku. W tej sprawie były decyzje Rządu RP, Sejmu RP. Nie wpisano do zadań inwestycyjnych budowy zbiornika w Krępnej oraz wielu innych.
9. Autorzy projektu „NSGW -2030” bardzo wyczerpująco przedstawili problematykę ochrony środowiska w gospodarce wodnej. Można więc nazwać ten dokument „Strategią Ochrony Środowiska w Gospodarce Wodnej”.