Liga Morska i Rzeczna » Pamięci Polskich Marynarzy.

Żychlin, małe dziewięciotysięczne miasto w centralnej Polsce, położone na Nizinie Środkowomazowieckiej nad rzeką Słudwią. Cóż może je łączyć z Marynarką Wojenną i marynarzami. Okazuje się, że bardzo wiele. Komandor porucznik Roman Kanafoyski i kapitan Władysława Nawrocki to oficerowie Marynarki Wojennej, których drogi życiowe przecięły się z Żychlinem. Nie poznalibyśmy tych fascynujących historii bez ludzi, których wielka pasja i umiłowanie historii doprowadziła do szczęśliwego finału. Dzięki zaangażowaniu , staraniom i uporowi Urszuli Weber-Król i Henryka Olszewskiego, miłośników historii, udało się rozpoznać, odtworzyć historię i umiejscowić w czasie postaci nie tylko tych oficerów.

KMDR POR. ROMAN KANAFOYSKI

Kmdr por. Roman Kanafoyski od kwietnia 1939r. był dowódcą Oddziału Wydzielonego Rzeki Wisły z siedzibą w Bydgoszczy. We wrześniu prowadził działania wojenne na Wiśle w ramach Armii „Pomorze”, po wyczerpaniu możliwości operacyjnych wydał rozkaz zatopienia jednostek i spieszenia oddziału. Przebijając się w kierunku Warszawy, przez trzy dni był komendantem garnizonu polowego w Żychlinie. Dowodził marynarzami w trakcie forsowania Bzury, 19 września dostał się do niewoli niemieckiej. W latach 1939-1945 przebywał w oflagach II B Arnswalde i II D Gross Born. Po zakończeniu wojny, od 10 sierpnia 1945 roku powrócił do służby wojskowej. Służył w 1 Samodzielnym Morskim Batalionie Zapasowym w Gdańsku . 20 września 1945 r. przeniesiono go do Dowództwa Marynarki Wojennej w Gdyni, gdzie 1 stycznia 1946 r. został szefem Oddziału Ogólnego Sztabu Głównego. W 1947 r. objął funkcję komendanta Półwyspu Hel. Zmarł nagle 7 czerwca 1947 roku w Helu. Pośmiertnie mianowany został komandorem porucznikiem. W dniu 7 czerwca 2014 roku na terenie kościoła p.w. Świętej Jadwigi Królowej w Choszcznie odbyła się uroczystość odsłonięcia pamiątkowej tablicy poświęconej kmdr. por. Romanowi Kanafoyskiemu.



Wzięli w niej udział wnuk komandora Roman Kanafoyski z rodziną, przedstawiciele Ministerstwa Obrony Narodowej z komandorem Dariuszem Bednarczykiem – szefem Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie, komandorem Markiem Padjasem wiceprezesem Ligi Morskiej i Rzecznej, przedstawicielami miasta i gminy Żychlin z Waldemarem Bartochowskim– sekretarzem Gminy Żychlin, członkami Nadbużańskiego Bractwa LMiR z kustoszem NB LMiR Elżbietą Kasińską, młodzież z LO w Zespole Szkół w Żychlinie z opiekunem Małgorzatą Urbańską i LO w Zespole Szkół nr 1 w Żychlinie z opiekunem Rafałem Mikołajczykiem, harcerze Hufca Żychlin i Choszczno, członkowie Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom i Młodzieży „Blisko Dziecka” z prezesem Urszulą Weber-Król, członkowie Towarzystwa Miłośników Historii Żychlina z prezesem Anną Wrzesińską. Gospodarzem uroczystości był ksiądz major Andrzej Lemieszko. Po powitaniu, wiceprezes LMiR Marek Padjas przedstawił sylwetkę komandora oraz przekazał okolicznościowe życzenia i pamiątkowy medal LMiR. Wręczył również egzemplarze książki poświęconej innemu oficerowi MW więźniowi oflagów: X B Nienburg, XVIII B Spittal i II C Woldenberg Stanisławowi Mieszkowskiemu. Odsłonięcia tablicy dokonał Roman Kanafoyski wnuk oficera. Po uroczystości odwiedzono 2 Pułk Artylerii w Choszcznie (mieszczącym się na terenie dawnego Oflagu II B Arnswald), gdzie złożono kwiaty pod pamiątkową tablicą oraz zwiedzono sale tradycji.

KPT. MAR. WŁADYSŁAW NAWROCKI

Kapitan Władysław Nawrocki rozkazem Polskiej Komendy Wojskowej w Krakowie rozbraja 1 listopada 1918 roku Austriacką Flotyllę Wiślaną i zostaje mianowany dowódcą Polskiej Flotylli Wiślanej. Jest zatem, na 9 dni przed odzyskaniem niepodległości przez Polskę, pierwszym dowódcą Polskiej Marynarki Wojennej. Pani Urszula Weber Król – prezes Stowarzyszenia „Blisko Dziecka” w Żychlinie przekazała unikatowe zdjęcia z albumu swojego pradziadka Wilhelma Webera. Zdjęcia kapitana Władysława Nawrockiego odnalazły się w jej zbiorach. Kapitan Nawrocki jeszcze jako młody pracownik zakładów przemysłu betonowego i ceramicznego „Fabianówka” w Żychlinie był częstym gościem w domu jej przodków. To ona pierwsza przed wielu laty zdobyła informację o przejmowaniu przez kapitana Nawrockiego statków zaborcy austro-węgierskiego dnia 3 listopada 1918 roku, jego żychlińskie związki w czasach zaborów, udział kapitana w bitwie pod Husiatynem. W zachowanym do „Komendy Wojsk Polskich” raporcie Nawrocki pisze „Stosownie do rozkazu za Nr 109066 objąłem komendę żeglugi wiślanej w Krakowie i przyjąłem od dotychczasowej komendy następujące przedmioty i ludzi:

1) Statki:
„Kopernik” 100 Hp – załoga sześciu ludzi pod komendą sternika Nanowskiego Bazylego
„Goplana” 65 Hp – załoga sześciu ludzi pod komendą Rubisia Karola
„Nadwiślanin” 105 Hp – załoga siedmiu ludzi pod komendą sternika Zielaskowskiego Władysława
„Wanda” 80 Hp – załoga trzech ludzi pod komendą sternika Ozorowskiego Michała
2) Galary i łodzie:
Osiem pustych galarów – z tych dwa nowe i siedem łódek w stanie złym
3) Narzędzia i różne: 3) Narzędzia i różne:
Czterdzieści dziewięć taczek złych
Dziesięć taczek żelaznych dobrych
Sito do węgla
Wyciąg o dwóch wózkach – stary
Cztery windy korbowe żelazne ze stalowymi linkami
Trzy elementy pontonów rurowych
Żuraw parowy
Osiem ramp drewnianych
Kocioł polowy na kołach
Trzynaście budek na galary
Dwadzieścia metrów sześciennych węgla kostkowego
Pięć metrów sześciennych miału węglowego
Trzy metry sześcienne drzewa budowlanego
Dwa konie
Wózek
4) Stan ludzi na miejscu:
Plutonowy (jednoroczny ochotnik)
Plutonowy
Zastępowy
Starszy żołnierz
Dwudziestu jeden szregowców
Sztabs kapitan Nawrocki”
Okres międzywojenny to służba w wojsku polskim. W kampanii 1939 roku bierze udział w walkach grupy operacyjnej generała F. Kleberga i 5.10.1939 roku dostaje się do niewoli niemieckiej, po bitwie pod Kockiem. W Kielcach jest w obozie przejściowym, dokąd udaje się jego żona Zofia i syn Stefan, jak potem okazuje się, na ostatnie spotkanie z mężem i ojcem. W niewoli w Niemczech, przebywa w Oflagu 7A w Murnau. 18.08.1942 roku umiera na gruźlicę w szpitalu polowym we Freisingu. Jest pochowany na cmentarzu dla obcokrajowców w Neumarkt/OPF.
Przekazanie fotografii odbyło się w sposób uroczysty, w duchu patriotycznym. W dniu 14 września 2014 roku do żychlińskiego domu kultury przybyli: kontradmirał Marian Ambroziak– zastępca szefa Inspektoratu Marynarki Wojennej, który reprezentował Inspektora Marynarki Wojennej Dowództwa Generalnego Rodzaju Sił Zbrojnych Pana Wiceadmirała Ryszarda Demczuka. Inspektor MW z ramienia Ministra Obrony Narodowej objął uroczystość patronatem honorowym, komandor Marek Padjas wiceprezes Stowarzyszenia Ligi Morskiej i Rzecznej reprezentujący prezesa LMiR, dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni kpt. ż. w. dr inż. Andrzeja Królikowskiego, który również patronował uroczystości przekazania zdjęć, Agnieszka Nawrocka – wnuczka kapitana Władysława Nawrockiego, przedstawiciele Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni z dyrektorem Tomaszem Miegoniem na czele, Honorowy Obywatela miasta Żychlina Pan Ludwik Zalewski, przedstawiciele Wojska Polskiego i Służb Mundurowych, dyrektorzy i przedstawiciele Instytucji Kulturalnych i Oświatowych, członkowie Stowarzyszeń i Historycznych Grup Rekonstrukcyjnych m.in. Nadbużańskiego Bractwa LMiR z Julianem Bielawskim i Elżbietą Kasińską, Żychlińska młodzież wraz z opiekunami oraz zaproszeni goście. Po oficjalnym powitaniu przez Burmistrza Gminy Żychlin Pana Grzegorza Ambroziaka głos zabrali przedstawiciele Wojska Polskiego, Ligi Morskiej i Rzecznej i Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni. ,,Żychlin to miasto z bogatą tradycją, bogaty we wspaniałych ludzi kochających historię i naszą tożsamość. Umiejących strzec to co dla Polaków powinno być najważniejsze. Jeszcze nigdy w naszej historii żaden polski okręt nie poddał się wrogowi – powiedział Marek Padjas – dlatego Żychlinianie godni są dostąpić zaszczytu strzeżenia bandery ligowej” – wręczając banderę Ligi Morskiej i Rzecznej burmistrzowi miasta. Następnie Grupa Teatralna ,,Metafora” przybliżyła zebranym postać kapitana Władysława Nawrockiego, a Kornelia Major – Prezes Świętokrzyskiego Towarzystwa Genealogicznego „Świętogen” przedstawiła rodowód Władysława Nawrockiego. Później nastąpiło uroczyste przekazanie zdjęć i podpisanie stosownych dokumentów przez Urszulę Weber-Król i Tomasza Miegonia .Moment ten uświetniły swą obecnością Poczty Sztandarowe Urzędu Gminy Żychlin, Ligi Morskiej i Rzecznej, Bractwa Ligi Morskiej i Rzecznej z Wyszkowa, Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 Rolniczego Centrum Kształcenia Ustawicznego i Praktycznego im. Tadeusza Kościuszki w Łowiczu , Zespołu Szkół w Żychlinie i Liceum Ogólnokształcącego im Adama Mickiewicza 1 w Żychlinie.
MP. zdjęcia E.Kasińska, archiwum LMiR